Accommodation

All first year undergraduate students at Bangor University are guaranteed a room within Halls of Residence if they wish, whilst second and third year students tend to move into local private accommodation.

When should we start looking?

The private housing list will be released in mid January each year, so please concentrate on your exams first! Don’t panic, students can still find amazing properties from April through to August!

Where?

The University Student Housing Office based in Student Services, they will have an up to date list of landlords.
The University discussion forum
Local Estate Agents
Friends and word of mouth!
The Web: www.accommodationforstudents.com and www.spareroom.co.uk

Beware Estate agents and lettings agents will expect you to pay for referencing/credit checks and may even need someone to be your guarantor.

Tenancy Agreements

A tenancy agreement is a contract between you and your landlord; it may be written or oral. The tenancy agreement gives both you and your landlord certain rights, for example, your right to occupy the accommodation and your landlord’s right to receive rent for letting the accommodation.

Remember Never sign a contract/tenancy agreement unless you have read and understood it – come over to the Advice Centre and we will go through and discuss the agreement with you. Any reasonable landlord will give you a copy of the contract and time to look over it, they should not pressurise you into signing it!

Money

Are you paying a deposit which is refundable or a retainer/admin fee which is not?

Do not pay a deposit/retainer or holding fee or hand any other money over to an Agent or Landlord until you have viewed the property, had time to check the contract and are sure you want to live there. Once you have signed the contract it is legally binding and can be very difficult to get your money back later if you change your mind.

Deposit

Get a receipt for your deposit! Ideally the contract should provide details of what the deposit covers, i.e. breakages, financial loss, unpaid rent or utility bills.

If you have an Assured Shorthold Tenancy (AST) the landlord has a legal responsibility to protect your deposit in one of three government schemes (see below), they should also provide you with details of which scheme they are using within 14 days of payment. This is mandatory and came into force in April 2007.

Promises promises

If you feel that your prospective landlord is ‘promising’ to carry out improvements to the property in order to get you to sign the contract and you feel that you can’t live in the house if the improvements or repairs were not carried out, it might be better to just walk away. What you see is what you get is a good thought to hold!

Bills

Who pays what? What is included and what is not?
How much does it cost to heat the property each month?
How much is the gas or electricity?

Ask the landlord, if he doesn’t know ask the current tenants.

If the tenancy agreement does not allow you to live in the property over the summer, yet you are paying half rent or a retainer – who will be responsible for the utilities and water rates?

Moving in

Council Tax

Full time students are exempt from paying council tax in halls of residence or private accommodation; from 2011 onwards the University will automatically advise Gwynedd , Anglesey and Conwy councils of all registered full time students in these areas, so make sure you update your term time address on Bangor Portal. If you do not live in one of these areas or are living at home with parents you may then complete an online enquiry form available through Bangor Portal, ‘Council Tax Certificate’.

Gas Safety

If the property has any kind of gas appliance there should be a current gas safety certificate on display in the property – this is law. If in doubt ask!

Inventory

Make sure you see the inventory, not only should it list what’s in the property but it should also record the condition. Fill it in, date it, take photos or even a video – and keep a copy.

Utilities

Read all meters and advise provider. All names should be put on bills – everyone is therefore liable.

Rubbish

How often and when is refuse and re-cycling collected?

TV Licence

You will need a tv licence if you are going to watch programmes as they are being broadcast. If you live in halls or have individual contracts and intend to watch tv in your own room then you need your own licence. However if you have a joint contract or the television is in a communal area then only one licence is required.

Insurance

Unfortunately student houses can be prone to burglaries, so make sure that you have adequate contents insurance, remember if there are four of you sharing then there will be 4 laptops*, printers, iPods etc. If you don’t have insurance it could cost you in excess of £3,000 to replace your valuables!

* Copy and back up your academic work up in several places!

Moving Out

Do you have contact details for your house mates? You may need to contact them over the summer.

Final Bills

Notify utility providers of your final meter readings and moving out dates make arrangements to finalise accounts and if necessary provide forwarding addresses. Some landlords ask for proof that utilities have been paid before returning the deposit.

Keys

Return all the property keys to the landlord, if not in person via recorded delivery. Failure to do so may result in you being charged additional rent or the cost of replacement keys and locks by your landlord.

Cleaning

Make sure the property is left clean and tidy and that furniture is returned to their original places. Don’t forget to clean out the cooker, microwave, defrost the freezer and leave both the fridge and freezer switched off with doors open!

If you are vacating at different times make sure you all do your share of the cleaning so that the last person doesn’t have to do it all! Take photos of the condition of the property as you move out and inform the landlord when you leave.

If you leave the property dirty, untidy and food in the freezer etc the landlord is within their rights to charge professional rates for cleaning and tidying up.

Deposits

Some landlords will carry out a pre-exit inspection about 10 days before the tenancy ends, detailing what you need to do – try to follow them. It’s also a good idea to arrange a joint final inspection with the landlord so you can discuss and agree any deposit deductions as a result of damage or lack of cleaning. Deductions should not be made for general wear and tear.

Tenancy Deposit Scheme

If you have an assured shorthold tenancy your deposit should be protected with one of the government approved schemes, your landlord should have provided you with details of where your deposit is protected at the start of your tenancy. If there is no dispute, you should expect to receive your deposit back within 10–14 days of the end of the tenancy

TV Licence

Good news. If you move out of your term-time address for the summer months, you can ask TV Licensing to refund you the cost of the licence for that period – which could be around £37. (As long as your licence is still valid for at least three full calendar months and you don’t need it again before it expires.)

Llety

Mae lle wedi ei warantu ar gyfer pob myfyriwr israddedig blwyddyn gyntaf ym Mhrifysgol Bangor sy’n dymuno aros mewn Neuadd Breswyl. Mae myfyrwyr yr ail a’r drydedd flwyddyn yn tueddu i symud i lety preifat yn lleol.

Pryd ddylwn i ddechrau chwilio?

Mae’r rhestr tai preifat yn cael ei gyhoeddi ganol fis Ionawr bob flwyddyn, felly canolbwyntiwch ar eich arholiadau yn gyntaf os gwelwch yn dda! Peidiwch â phoeni, gall myfyrwyr ganfod tai anhygoel rhwng mis Ebrill a mis Awst!

Lle?

Swyddfa Tai Myfyrwyr y Brifysgol sydd wedi ei leoli yng Ngwasanaethau Myfyrwyr, bydd ganddynt restr gyfredol o’r landlordiaid.
Fforwm drafod y brifysgol
Gwerthwyr tai lleol
Ffrindiau ac ar lafar!
Y we: www.accommodationforstudents.com a www.spareroom.co.uk

Gwyliwch: Bydd gwerthwyr tai yn disgwyl i chi dalu am gyfeiriadau/ymchwiliad credyd ac efallai bydd gofyn i chi ddefnyddio rhywun fel gwarantydd.

Cytundebau Tenantiaeth

Cytundeb rhyngoch chi a’ch landlord yw cytundeb tenantiaeth; gall fod yn ysgrifenedig neu ar lafar. Mae’r cytundeb yn rhoi hawliau penodol i chi ac i’r landlord e.e. Eich hawl chi i fyw yn y llety a hawl y landlord i dderbyn rhent am osod y llety.

Cofiwch: Peidiwch byth ag arwyddo contract/cytundeb tenantiaeth oni bai eich bod wedi ei ddarllen a’i ddeall – dewch draw i’r Ganolfan Gynghori ac fe awn drwy’r cytundeb a’i drafod gyda chi. Bydd unrhyw landlord rhesymol yn rhoi amser i chi edrych dros y cytundeb – ni ddylent bwyso arnoch chi i’w arwyddo!

Arian

Ydych chi’n talu blaendal sy’n ad-daladwy neu ernes/ffi weinyddol nad yw’n ad-daladwy?

Peidiwch â thalu blaendal/ernes na ffi denantiaeth na rhoi unrhyw arian i asiant neu landlord cyn i chi ymweld â’r eiddo, cael amser i wirio’r contract a’ch bod ac yn siŵr eich bod eisiau byw yno. Unwaith y byddwch wedi arwyddo’r contract rydych wedi’ch ymrwymo’n gyfreithiol a gall fod yn anodd iawn cael eich arian yn ôl os byddwch yn newid eich meddwl yn hwyrach.

Blaendal

Mynnwch dderbynneb am eich blaendal! Yn ddelfrydol dylai’r cytundeb gynnwys manylion yn nodi beth mae’r blaendal yn gallu cael ei ddefnyddio i dalu amdano e.e. pethau’n torri, colledion ariannol, biliau rhent neu filiau gwasanaethau heb eu talu.

Os oes gennych Denantiaeth Fyrddaliol Sicrmae gan y landlord gyfrifoldeb cyfreithiol i warchod eich blaendal o fewn un o dri chynllun gan y llywodraeth (gweler isod); dylent hefyd gynnig manylion y cynllun y maent yn ei ddefnyddio o fewn 14 diwrnod yn dilyn y taliad. Daeth hyn i rym ym mis Ebrill 2007 ac mae’n orfodol.

Addewidion, addewidion

Os ydych yn teimlo fod eich darpar landlord yn ‘addo’ gwneud gwelliannau i’r eiddo er mwyn eich cael chi i arwyddo’r contract ac na fyddech chi’n gallu byw yn yr eiddo heb fod y gwelliannau neu atgyweiriadau’n cael eu cyflawni, efallai ei bod hi’n well cerdded i ffwrdd. Mae’r hyn a welwch yw’r hyn a gewch yn feddylfryd da i’w gofio.

Biliau

Pwy sy’n talu beth? Beth sydd wedi ei gynnwys a beth sy’n ychwanegol?
Faint mae’n ei gostio i gynhesu’r eiddo bob mis?
Faint yw’r nwy neu’r trydan?

Gofynnwch i’r landlord, os nad yw ef yn gwybod gofynnwch i’r tenantiaid presennol.

Os nad yw’r cytundeb tenantiaeth yn gadael i chi fyw yn y llety dros wyliau’r haf, ond rydych yn talu hanner y rhent neu ernes – pwy fydd yn gyfrifol am y trethi dwr a’r gwasanaethau?

Symud i mewn

Treth Cyngor

Mae myfyrwyr llawn-amser yn cael eu heithrio rhag talu’r dreth gyngor mewn neuaddau preswyl a llety preifat; o 2011 ymlaen bydd y Brifysgol yn cynghori cynghorau Gwynedd, Conwy ac Ynys Môn am bob myfyriwr cofrestredig llawn amser yn yr ardaloedd hyn, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn diweddaru eich cyfeiriad adeg tymor ar BangorPortal. Os nad ydych yn byw yn un o’r ardaloedd hyn neu’ch bod yn byw gartref gyda’ch rhieni fe allwch lenwi ffurflen ymholiad ar-lein, ‘Tystysgrif y Dreth Gyngor’, sydd ar gael drwy BangorPortal.

Diogelwch Nwy

Os oes unrhyw offer nwy yn yr eiddo dylai fod tystysgrif diogelwch nwy wedi ei arddangos yno – dyma’r gyfraith. Holwch os nad ydych yn siŵr!

Rhestr Eiddo

Gwnewch yn saff eich bod yn cael gweld y rhestr eiddo, dylai restru popeth sydd yn yr adeilad, ond hefyd eu cyflwr. Cwblhewch ef, nodwch y dyddiad, tynnwch luniau neu hyd yn oed fideo – a chadwch gopi.

Gwasanaethau

Darllenwch yr holl fesuryddion a chysylltwch â’r darparwyr. Dylid rhoi enwau pawb ar y biliau – mae pawb felly’n atebol.

Gwastraff

Pa mor aml â phryd y mae gwastraff ac ailgylchu yn cael eu hel?

Trwydded Deledu

Byddwch angen trwydded deledu os fyddwch chi’n gwylio rhaglenni teledu wrth iddyn nhw gael eu darlledu. Os ydych yn byw mewn neuaddau neu ar gontract unigol ac yn bwriadu gwylio’r teledu yn eich ystafell yna rydych angen eich trwydded eich hunan. Ond os oes gennych gontract ar y cyd neu os yw’r teledu mewn man cymunedol yna dim ond un drwydded fydd ei hangen.

Yswiriant

Yn anffodus gall tai myfyrwyr fod yn darged i ladron, felly gwnewch yn siŵr fod gennych yswiriant cynnwys digonol, cofiwch os oes pedwar ohonoch yn rhannu fe fydd yna 4 gliniadur*, argraffydd, iPod etc. Os nad oes gennych yswiriant gallai gostio dros £3,000 i gael rhai yn eu lle.

* Copïwch a chadwch eich gwaith academaidd mewn amryw o lefydd.

Symud Allan

Oes gennych chi fanylion cyswllt y rhai oedd yn byw gyda chi? Efallai y bydd angen i chi gysylltu â nhw tros yr haf.

Biliau Olaf

Rhowch wybod i’ch darparwyr beth oedd darlleniad olaf y mesurydd a’r dyddiad y gwnaethoch symud allan, gwnewch drefniadau i gau cyfrifon ac os bydd angen darparwch gyfeiriadau i yrru ymlaen atynt. Mae rhai landlordiaid yn gofyn am brawf fod popeth wedi ei dalu cyn dychwelyd eich blaendal.

Allweddi

Dychwelwch holl allweddi’r eiddo i’ch landlord; os nad ydych yn gwneud hynny’n bersonol yna anfonwch nhw drwy’r post drwy ddosbarthiad a gofnodwyd. Gall methu â gwneud hynny arwain at rent ychwanegol yn cael ei godi arnoch gan eich landlord neu’r gost o ailosod allweddi a chloeon.

Goriadau

Dychwelwch holl oriadau’r eiddo i’r landlord, os nad yn bersonol yna trwy bost cofnodedig. Os na fyddwch yn gwneud hynny gallai arwain at orfod talu rhent ychwanegol neu orfod talu’r gost o gael goriadau a chloeon newydd i’r landlord.

Glanhau

Gwnewch yn siŵr fod yn eiddo yn cael ei adael yn lan a thaclus a bod unrhyw ddodrefn yn cael eu dychwelyd i’w safle gwreiddiol. Peidiwch ag anghofio glanhau’r popty, y micro-don, dadmer y rhewgell a gadael y rhewgell a’r oergell i ffwrdd gyda’u drysau ar agor!

Os ydych yn gadael ar adegau gwahanol gwnewch yn siŵr fod pawb yn gwneud eu siâr o’r glanhau fel nad yw’r person olaf yn gorfod gwneud pob dim! Tynnwch luniau o gyflwr yr eiddo wrth symud allan a rhowch wybod i’r landlord pan fyddwch yn gadael.

Os ydych yn gadael yr eiddo yn fudr, yn flêr a gyda bwyd yn y rhewgell etc. mae’r landlord o fewn ei hawliau i godi costau proffesiynol i lanhau a chlirio.

Blaendal

Fe fydd rhai landlordiaid yn trefnu archwiliad tua 10 diwrnod cyn i’ch tenantiaeth orffen ac yn amlinellu beth sydd angen i chi ei wneud – ceisiwch ddilyn eu cyngor. Mae’n syniad da i drefnu archwiliad olaf ar y cyd gyda’ch landlord i chi allu trafod a chytuno unrhyw ddidyniad o’ch blaendal o ganlyniad i ddifrod neu ddiffyg glanhau. Ni ddylai didyniadau gael eu gwneud ar gyfer traul a gwisgo cyffredinol.

Cynllun Blaendal Tenantiaeth

Os oes gennych denantiaeth byrddaliad sicr yna dylai eich blaendal fod wedi ei amddiffyn gan un o’r cynlluniau a gymeradwywyd gan y llywodraeth a dylai’ch landlord fod wedi rhoi’r manylion o le y mae eich blaendal wedi ei amddiffyn ar ddechrau eich tenantiaeth. Os nad oes anghydfod dylech dderbyn eich blaendal yn ôl o fewn 10–14 diwrnod ar ôl i’r denantiaeth ddod i ben.

Trwydded Deledu

Newyddion da. Os ydych yn symud allan o’ch cyfeiriad adeg tymor ar gyfer misoedd yr haf, gallwch ofyn i Drwyddedu Teledu ad-dalu cost eich trwydded dros y cyfnod hwnnw – gallai hynny fod tua £37. (Cyn belled â bod eich trwydded dal yn ddilys am o leiaf dri mis arall ac nad ydych ei angen eto cyn iddo ddod i ben).